คำถามจากผู้ฟัง
งบก็เท่าเดิม จะเอาเงินที่ไหนมาเพิ่มให้โรงเรียนเล็กโดยไม่มีใครเสียประโยชน์?
บทพูดคำต่อคำ (Script)
“เป็นคำถามที่ตรงประเด็นมากครับ และผมขอเรียนย้ำว่าเรา ไม่ได้ขอเพิ่มงบ ครับ ระบบปัจจุบันมีงบประมาณก้อนใหญ่อยู่แล้ว สิ่งที่เราทำคือการใช้กลไก hold-harmless หรือการรับประกันว่าในช่วงเปลี่ยนผ่าน จะไม่มีโรงเรียนใดได้รับงบน้อยลงกว่าเดิมเด็ดขาด แต่เมื่อมีโรงเรียนขนาดใหญ่ที่นักเรียนลดลงตามภาวะประชากร เราจะใช้วิธี เกลี่ยส่วนต่างตามความจำเป็นของห้องเรียน ผ่านรอบเวลาหลายปี ไม่ใช่การตัดฉับพลันครับ ดังนั้นจึงไม่มีใครต้องเสียประโยชน์ทันที แต่ระบบจะค่อย ๆ ปรับเข้าสู่สมดุลใหม่โดยอัตโนมัติ”
คำถามจากผู้ฟัง
การให้เงินเด็กหรือโรงเรียนไม่เท่ากัน เป็นการเลือกปฏิบัติและขัดต่อรัฐธรรมนูญหรือไม่?
บทพูดคำต่อคำ (Script)
“ขอบคุณมากครับสำหรับประเด็นข้อกฎหมาย ถ้านี่คือปี พ.ศ. 2540 คำถามนี้อาจจะถูกต้อง แต่ภายใต้ รัฐธรรมนูญ พ.ศ. 2560 มาตรา 27 วรรคท้าย ระบุไว้อย่างชัดเจนว่า มาตรการใดที่รัฐทำขึ้นเพื่อขจัดอุปสรรคหรือคุ้มครองผู้ด้อยโอกาส ไม่ถือเป็นการเลือกปฏิบัติโดยไม่เป็นธรรม ครับ รัฐธรรมนูญเปิดทางให้เราทำ Equity มานานแล้ว อุปสรรคไม่ได้อยู่ที่กฎหมายสูงสุด แต่อยู่ที่ระเบียบปฏิบัติระดับล่างต่างหากครับที่เราต้องมาปรับแก้ให้สอดคล้องกัน”
คำถามจากผู้ฟัง
ถ้า Fixed Cost Floor สูงเกินไป จะกลายเป็นแรงจูงใจให้โรงเรียนขนาดเล็กไม่ยอมควบรวมหรือไม่?
บทพูดคำต่อคำ (Script)
“เป็นข้อห่วงใยที่ถูกต้องและเฉียบคมมากครับ หากเราให้ Fixed Cost ก้อนใหญ่โดยไม่มีเงื่อนไข โรงเรียนอาจเลือกที่จะไม่ควบรวมจริง ๆ ครับ ทางแก้ของเราจึงไม่ใช่การปฏิเสธ Fixed Cost เพราะโรงเรียนยังไงก็ต้องมีค่าใช้จ่ายคงที่ แต่เราจะผูกมันเข้ากับ เงื่อนไขระยะทางและความจำเป็นในการเข้าถึง หากโรงเรียนอยู่ห่างจากโรงเรียนแม่ข่ายเกิน 10 กิโลเมตรและเดินทางลำบาก เขามีสิทธิ์รับ Fixed Cost เต็มจำนวนเพื่อรักษาโรงเรียนไว้ แต่ถ้าอยู่ใกล้กันและเดินทางสะดวก เงินก้อนนี้จะถูกปรับลดลงเมื่อมีการควบรวม นี่คือการใช้เงินเป็นตัวจูงใจ ไม่ใช่การปล่อยตามยถากรรมครับ”
คำถามจากผู้ฟัง
ค่าน้ำหนักในสูตร (เช่น ยากจนพิเศษ +0.50) เอาอะไรมาวัด ทำไมถึงคิดว่าตัวเลขนี้ถูกต้อง?
บทพูดคำต่อคำ (Script)
“ท่านตาแหลมมากครับ และผมต้องเรียนตรง ๆ ว่า ค่าน้ำหนักที่ท่านเห็นในวันนี้ยังเป็นตัวเลขสาธิต ที่อิงจากวรรณกรรมสากลเท่านั้น ยังไม่ใช่ตัวเลขที่ผ่านการสอบเทียบของไทยครับ และนั่นคือเหตุผลหลักว่าทำไมข้อเสนอของเราจึงมี ข้อที่สาม คือการขออนุมัติทำ Cost Function Analysis เพื่อคำนวณตัวเลขที่แท้จริงจากข้อมูลของเราเอง สูตรในวันนี้ออกแบบมาเพื่อสาธิตกลไก แต่ตัวเลขที่จะใช้จริงต้องมาจากงานวิจัยเชิงประจักษ์ที่เรากำลังจะทำครับ”
คำถามจากผู้ฟัง
ทำไมต้องยุ่งยากทำ Stepped-Wedge Sandbox และจับสลาก? ทำไมไม่ขยายผลไปทุกเขตพร้อมกันเลย?
บทพูดคำต่อคำ (Script)
“มีเหตุผลสองข้อครับ ข้อแรกคือ งบประมาณและขีดความสามารถในการบริหารจัดการของเรามีจำกัด เราไม่สามารถพลิกทั้งระบบพร้อมกันได้ในวันเดียวอยู่แล้ว จึงต้องทยอยทำ ข้อที่สอง และสำคัญที่สุดคือ ถ้าเราไม่สุ่มลำดับ เราจะไม่มีวันรู้เลยว่านโยบายนี้ได้ผลจริงหรือไม่ ถ้าเราเลือกเขตที่พร้อมที่สุดไปก่อน แล้วผลออกมาดี เราจะตอบไม่ได้เลยว่าดีเพราะนโยบาย หรือดีเพราะเขาพร้อมอยู่แล้ว การจับสลากคือสิ่งเดียวที่จะให้คำตอบที่โปร่งใสและตรวจสอบได้แก่รัฐสภาและสำนักงบประมาณครับ”
คำถามจากผู้ฟัง
โรงเรียนในเมืองหรือโรงเรียนใหญ่จะไม่ยอมเสียประโยชน์หรือ? ถ้าตัดงบเขามาเติม เขาจะฟ้องหรือประท้วงไหม?
บทพูดคำต่อคำ (Script)
“นี่คือความเข้าใจผิดที่พบบ่อยที่สุดครับ เรา ไม่ได้ตัดงบโรงเรียนใหญ่ เพื่อเอามาให้โรงเรียนเล็กครับ ภายใต้หลัก hold-harmless โรงเรียนใหญ่จะยังได้รับงบเท่าเดิมในฐานะตั้งต้น แต่เงินก้อนใหม่หรือส่วนเกินที่เกิดจากการเติบโตตามสูตร จะถูกจัดสรรไปยังจุดที่ขาดแคลนก่อน โรงเรียนใหญ่ไม่ได้สูญเสียอะไรเลยในแง่ตัวเลขตัวเงิน แต่ในทางกลับกัน เขากลับได้ประโยชน์ด้วยซ้ำ เพราะเด็กที่จบมาจากโรงเรียนรอบข้างจะมีคุณภาพดีขึ้น และไม่เป็นภาระในการปรับพื้นฐานเมื่อเขยิบขึ้นมาเรียนในระดับที่สูงขึ้นครับ”
คำถามจากผู้ฟัง
ข้อมูล iSEE หรือ PMT ของ กสศ. มักถูกตั้งคำถามว่าคลาดเคลื่อนหรือมีการแต่งตัวเลขเพื่อเอาเงิน จะแก้ปัญหานี้อย่างไร?
บทพูดคำต่อคำ (Script)
“เป็นคำถามที่ดีมากครับ ข้อมูล PMT ของ กสศ. ปัจจุบันเป็นหนึ่งในระบบคัดกรองที่แม่นยำที่สุดในภูมิภาค แต่เราไม่ได้เชื่อตัวเลขใดตัวเลขหนึ่งแบบเบ็ดเสร็จครับ เรามีระบบ Cross-validation หรือการตรวจสอบไขว้กับฐานข้อมูลสวัสดิการแห่งรัฐและ DMC ของ สพฐ. รวมถึงมีระบบสุ่มตรวจภาคสนาม (Audit) หากพบความผิดปกติ โรงเรียนจะถูกปรับลดน้ำหนักในปีถัดไปทันที การผูกเงินกับสูตรจะบังคับให้ระบบข้อมูลต้องสะอาดขึ้นโดยอัตโนมัติครับ”
คำถามจากผู้ฟัง
สพฐ. และ ก.ค.ศ. จะยอมเปลี่ยนเกณฑ์อัตรากำลังครูตามข้อเสนอจริงหรือ ในเมื่ออำนาจเดิมหอมหวานและยึดโยงกับระบบราชการเดิม?
บทพูดคำต่อคำ (Script)
“ผมเชื่อว่า สพฐ. และ ก.ค.ศ. อยากเห็นโรงเรียนมีครูครบชั้นและเด็กได้เรียนหนังสือเหมือนกันครับ ปัจจุบันเจ้าหน้าที่ในส่วนกลางก็ปวดหัวกับปัญหาครูไม่พอและเสียงร้องเรียนจากพื้นที่ชนบทเช่นกัน ข้อเสนอนี้ไม่ได้เป็นการริดรอนอำนาจ แต่เป็นการมอบ เครื่องมือทางคณิตศาสตร์ที่ชอบธรรม ให้เขาสามารถตอบสังคมได้ว่าทำไมเขตนี้ถึงได้อัตรากำลังเพิ่มขึ้น การใช้เกณฑ์ห้องเรียนช่วยปลดล็อกให้ผู้บริหารสามารถบริหารจัดการได้อย่างมีเหตุผลและลดแรงกดดันทางการเมืองด้วยซ้ำครับ”
คำถามจากผู้ฟัง
ทำไมถึงบอกว่าเราไม่ได้ขาดครู แต่ปัญหาคือการกระจาย? ในเมื่อโรงเรียนในเมืองก็บอกว่าครูไม่พอเหมือนกัน?
บทพูดคำต่อคำ (Script)
“ผมเข้าใจครับว่าคุณครูในเมืองรู้สึกว่าตัวเองสอนหนักและไม่พอ นั่นคือความจริงในระดับปฏิบัติการรายบุคคล แต่ถ้าเรามองที่ ระดับโครงสร้างมหภาค ตัวเลขของ สพฐ. ฟ้องชัดเจนครับว่า สพม. มีสัดส่วนนักเรียนต่อห้องสูงมากขณะที่บางแห่งมีครูเกิน ส่วน สพป. มีนักเรียนต่อห้องเฉลี่ยแค่ 14.6 คน ปัญหาจึงไม่ใช่ว่าประเทศไทยผลิตครูไม่พอครับ แต่ครูถูกกองไว้ในจุดที่เด็กบางตา และขาดแคลนในจุดที่ห้องเรียนกระจัดกระจาย การแก้ปัญหาจึงต้องแก้ที่ การกระจายตัว ไม่ใช่การเปิดสอบบรรจุเพิ่มอย่างไร้ทิศทางครับ”
คำถามจากผู้ฟัง
ถ้าเปลี่ยนสูตรแล้วผลสัมฤทธิ์ทางการศึกษา (O-NET/PISA) ไม่ดีขึ้นภายใน 2 ปี ใครจะเป็นผู้รับผิดชอบ?
บทพูดคำต่อคำ (Script)
“คำถามนี้เตือนสติเราได้ดีมากครับ ผลสัมฤทธิ์ระดับ PISA หรือ O-NET ไม่สามารถพลิกฟื้นได้ภายใน 2 ปี แน่นอนครับ เพราะเด็กที่สอบวันนี้สะสมความรู้มา 9 ปีแล้ว การคาดหวังผลลัพธ์แบบก้าวกระโดดในระยะสั้นคือความเข้าใจผิดทางนโยบาย สิ่งที่เราจะวัดใน 2 ปีแรกไม่ใช่คะแนนสอบทันที แต่เราจะวัด ตัวชี้วัดที่เป็นเงื่อนไขนำทาง (Leading Indicators) เช่น อัตราคงอยู่ของเด็ก การลดลงของห้องเรียนที่ครูไม่ครบชั้น และการใช้จ่ายที่ตรงตามความจำเป็น หากตัวชี้วัดเหล่านี้ไม่ขยับ คณะกรรมการกำกับดูแลสามารถทบทวนและปรับแก้ได้ทันทีครับ”